belma
16.01.2011, 10:31
Çabuk uyu, köpek gelir', 'seni polis amca hapse atar', 'doktor amca
iğne yapar' gibi sözleri anneler sıkça söyler. Anneler çocukları ayrıca
'baban işten gelsin seni söyleyeceğim' diyerek babayla da korkutur.
'Yaramaz çocuklara araba çarpar' diyen bir anne, çocuğunu arabalardan
korkar hale getirebilir.6 yaşında, ürkek ve çekingen. Göz teması
kurmuyor. Annesinin elini hiç bırakmıyor. Eteğine yapışmış. Sokakta hep
öyle geziyorlar. Evde de odaları tek tek kontrol ediyor; annem nerede
diye. Anneyi görene kadar arıyor, onu görünce oyununa devam ediyor. Onu
odama çağırıyorum, gelmiyor, konuşmuyor da. İlk seansa; annesiyle
katılıyor. İkinci seansta elimi tutuyor, annemize hiç bakmıyoruz,
benimle geliyor. "Bana bir insan resmi çizer misin?" diyorum. Hiç
yüzüme bakmıyor. Kâğıdın köşesine küçücük, 3 parçalık bir insan resmi
çiziyor. "Bu resimdeki kişi ne yapıyor?" diye soruyorum. Duruyor. 'Kaç
yaşında?', 'Altı'. 'Korkar mı?', 'Evet, korkar, arabalardan!'
Duraksıyorum; 6 yaşındaki bir erkek çocuk neden arabalardan korkar?
Garip karşılıyorum. Emin misin? Sinirleniyor. 'Yaramaz çocuklara araba
çarpar!' diyor, kızıyor bana. Kim söylüyor sana bunu, 'Annem!' diyor.
Şimdi anlıyorum neden annesinden ayrılmadığını...Ne kadar da
kolayımıza gider çocuklarımızı korkutmak. Çok kısa sürede istediğimizi
onlara yaptırabiliriz. Ayağımızda sallarız, çocuk uyumaz; 'çabuk uyu
bak havhav gelir' deriz. Çocuk gözünü sımsıkı kapar ve istemese de
uyur. 'Bak doktor amca gelir iğne yapar sana' deriz, sonra çocuk
doktora gitmek istemez. 'Polis amca seni hapse atar' deriz çocuk
polisten kaçar, polis amcalar da üzülür. En kötüsü bazen de babayla
korkuturuz onları: 'Baban gelince seni ona söyleyeceğim...'Çocuklarda
korku doğaldır, normal gelişimin bir parçasıdır. Çocuğun kendini
tehlikelerden korumasını sağlar. Ama biz bu doğal korkuları ne yazık ki
yanlışlıkla disiplin aracı olarak kullanarak çocuklarımızın korkularını
fobiye, yani aşırı korkuya dönüştürüyoruz. Aslında hemen rahatlamak
adına uzun süren, anneyi ve babayı bunaltan, daha çok problemlere maruz
kalırız. 6 yaşındaki çocuk hiç yanınızdan ayrılmayan, çevresine
güvenmeyen, her yeri tehlikeli, herkesi her an ona zarar verecek gibi
görür. Ve bu korkular ne yazık ki çocuğumuzun minik kalbine çok ağır
gelir. Yaşlara göre çocuklar nelerden korkarlar?0-6 ay: Ses, gürültü, ani hareket eden nesneler.7-12 ay: Yabancı kişiler1-5 yaş: Anne babadan ayrılma, karanlık, hayvanlar, yüksek sesler, aileden ayrılma, rüzgar3-6 yaş: Hayalet, canavar, su6-12 yaş: Hırsız, cezalandırılma, yaralanma, başaramama korkusu Çocuğunuzu korkutmayın: Korkutmazsak nasıl terbiye edeceğiz, diyorsanız doğru disiplin yöntemleri ve sevgi ile bunu başarabilirsiniz.Sakinleştirin, onlarla konuşun: Yaşlarına
göre yaşamaları doğal karşılanan korkulara karşı bilinçli ve duyarlı
olun, sabırlı olun, onların korkularını anlamaya çalışın. Unutmayın
dinlenildiğini ve anlaşıldığını hisseden çocuk rahatlayacaktır. Ve
zamanla da çocuk büyüdükçe, korkusu geçecektir.Asla korktukları nesne ile onları yalnız bırakmayın: Bu
tekniğiniz yetişkinlerde işe yarayabilir. Ama çocuklarda ileriye dönük
yaralar açar. Sudan korkan çocuğunuzu havuza atmayın. Karanlıktan
korkan çocuğu karanlıkta yalnız bırakmayın. Alışır diye düşünmeyin.
Belki bu bir davranış bozukluğunun yerleşmesine sebep olacaktır (Parmak
emme, tırnak yeme, alt ıslatma gibi).Korkuları üzerine kademeli yaklaşım uygulayın: Çocuğu
yavaş yavaş korktuğu şeye maruz bırakın; kediden korkan çocuğa kedi
resimleri çizdirin, sonra oyuncak bir kedi alın, onunla birlikte
oynayın, kedileri siz sevin sonra kediyi birlikte sevin ve besleyin.Çocuğunuzun bireyselleşmesine izin verin: Aşırı
koruyucu, kollayıcı, tedirgin, evhamlı davranmayın. Yolda tek başına
yürümek isteyen çocuğunuzun elini zorla tutmayın; ama onu takip edin.Yaşlarına uygun TV programları izlemesini sağlayın: Saldırganlık ve vahşet içeren (çizgi film dahi olsa) filmleri izletmeyin.Ev ortamınızın huzurlu olmasına dikkat edin: Çok sık tartışmaların ve gerginliklerin yaşandığı bir ev, çocuğun korkularını artıracaktır.Siz çocuğunuzun yanında korku belirtileri göstermeyin: Çünkü çocuk, korkuları model ve taklit yoluyla da öğrenebilir. Fazilet Seyidoğlu
iğne yapar' gibi sözleri anneler sıkça söyler. Anneler çocukları ayrıca
'baban işten gelsin seni söyleyeceğim' diyerek babayla da korkutur.
'Yaramaz çocuklara araba çarpar' diyen bir anne, çocuğunu arabalardan
korkar hale getirebilir.6 yaşında, ürkek ve çekingen. Göz teması
kurmuyor. Annesinin elini hiç bırakmıyor. Eteğine yapışmış. Sokakta hep
öyle geziyorlar. Evde de odaları tek tek kontrol ediyor; annem nerede
diye. Anneyi görene kadar arıyor, onu görünce oyununa devam ediyor. Onu
odama çağırıyorum, gelmiyor, konuşmuyor da. İlk seansa; annesiyle
katılıyor. İkinci seansta elimi tutuyor, annemize hiç bakmıyoruz,
benimle geliyor. "Bana bir insan resmi çizer misin?" diyorum. Hiç
yüzüme bakmıyor. Kâğıdın köşesine küçücük, 3 parçalık bir insan resmi
çiziyor. "Bu resimdeki kişi ne yapıyor?" diye soruyorum. Duruyor. 'Kaç
yaşında?', 'Altı'. 'Korkar mı?', 'Evet, korkar, arabalardan!'
Duraksıyorum; 6 yaşındaki bir erkek çocuk neden arabalardan korkar?
Garip karşılıyorum. Emin misin? Sinirleniyor. 'Yaramaz çocuklara araba
çarpar!' diyor, kızıyor bana. Kim söylüyor sana bunu, 'Annem!' diyor.
Şimdi anlıyorum neden annesinden ayrılmadığını...Ne kadar da
kolayımıza gider çocuklarımızı korkutmak. Çok kısa sürede istediğimizi
onlara yaptırabiliriz. Ayağımızda sallarız, çocuk uyumaz; 'çabuk uyu
bak havhav gelir' deriz. Çocuk gözünü sımsıkı kapar ve istemese de
uyur. 'Bak doktor amca gelir iğne yapar sana' deriz, sonra çocuk
doktora gitmek istemez. 'Polis amca seni hapse atar' deriz çocuk
polisten kaçar, polis amcalar da üzülür. En kötüsü bazen de babayla
korkuturuz onları: 'Baban gelince seni ona söyleyeceğim...'Çocuklarda
korku doğaldır, normal gelişimin bir parçasıdır. Çocuğun kendini
tehlikelerden korumasını sağlar. Ama biz bu doğal korkuları ne yazık ki
yanlışlıkla disiplin aracı olarak kullanarak çocuklarımızın korkularını
fobiye, yani aşırı korkuya dönüştürüyoruz. Aslında hemen rahatlamak
adına uzun süren, anneyi ve babayı bunaltan, daha çok problemlere maruz
kalırız. 6 yaşındaki çocuk hiç yanınızdan ayrılmayan, çevresine
güvenmeyen, her yeri tehlikeli, herkesi her an ona zarar verecek gibi
görür. Ve bu korkular ne yazık ki çocuğumuzun minik kalbine çok ağır
gelir. Yaşlara göre çocuklar nelerden korkarlar?0-6 ay: Ses, gürültü, ani hareket eden nesneler.7-12 ay: Yabancı kişiler1-5 yaş: Anne babadan ayrılma, karanlık, hayvanlar, yüksek sesler, aileden ayrılma, rüzgar3-6 yaş: Hayalet, canavar, su6-12 yaş: Hırsız, cezalandırılma, yaralanma, başaramama korkusu Çocuğunuzu korkutmayın: Korkutmazsak nasıl terbiye edeceğiz, diyorsanız doğru disiplin yöntemleri ve sevgi ile bunu başarabilirsiniz.Sakinleştirin, onlarla konuşun: Yaşlarına
göre yaşamaları doğal karşılanan korkulara karşı bilinçli ve duyarlı
olun, sabırlı olun, onların korkularını anlamaya çalışın. Unutmayın
dinlenildiğini ve anlaşıldığını hisseden çocuk rahatlayacaktır. Ve
zamanla da çocuk büyüdükçe, korkusu geçecektir.Asla korktukları nesne ile onları yalnız bırakmayın: Bu
tekniğiniz yetişkinlerde işe yarayabilir. Ama çocuklarda ileriye dönük
yaralar açar. Sudan korkan çocuğunuzu havuza atmayın. Karanlıktan
korkan çocuğu karanlıkta yalnız bırakmayın. Alışır diye düşünmeyin.
Belki bu bir davranış bozukluğunun yerleşmesine sebep olacaktır (Parmak
emme, tırnak yeme, alt ıslatma gibi).Korkuları üzerine kademeli yaklaşım uygulayın: Çocuğu
yavaş yavaş korktuğu şeye maruz bırakın; kediden korkan çocuğa kedi
resimleri çizdirin, sonra oyuncak bir kedi alın, onunla birlikte
oynayın, kedileri siz sevin sonra kediyi birlikte sevin ve besleyin.Çocuğunuzun bireyselleşmesine izin verin: Aşırı
koruyucu, kollayıcı, tedirgin, evhamlı davranmayın. Yolda tek başına
yürümek isteyen çocuğunuzun elini zorla tutmayın; ama onu takip edin.Yaşlarına uygun TV programları izlemesini sağlayın: Saldırganlık ve vahşet içeren (çizgi film dahi olsa) filmleri izletmeyin.Ev ortamınızın huzurlu olmasına dikkat edin: Çok sık tartışmaların ve gerginliklerin yaşandığı bir ev, çocuğun korkularını artıracaktır.Siz çocuğunuzun yanında korku belirtileri göstermeyin: Çünkü çocuk, korkuları model ve taklit yoluyla da öğrenebilir. Fazilet Seyidoğlu