ROSEE
18.11.2007, 12:06
Epidural İle Doğum
Bir kadının yaşamındaki en ağrılı deneyimlerinden birisi genellikle doğumdur. Daha önce dinlenen ağrılı doğum hikayeleri akılda kaldığından, zaman yaklaştıkça doğum korkusu da başlamaktadır anne adaylarında. En çok da çekilecek ağrılardan korkulur. Kısa bir süre öncesine kadar annelerin imdadına sezaryen yetişiyordu ama artık gündemde hızla yaygınlaşan epidural anestezi yöntemi var.
Ağrı sadece onu yaşayan kişi tarafından hissedilebildiğinden, ölçülemez ve tarifi de çoğunlukla kişiden kişiye farklılık gösterir. Bir ağrıyı, bir kişi çok şiddetli bulurken diğer bir kişi hafif olarak tanımlayabilir. Genel olarak 'ağrı eşiği' adı verilen durum da budur. Ayrıca doğum sırasında yaşanan korku ve bilgisizlikten kaynaklanan duygusal ağrılar da hissedilen fiziksel ağrıların şiddetini etkiler.Ağrı stres oluşturduğundan, adrenalin ve noradrenalin gibi hormonların salgılanmasına neden olmaktadır. Doğum sırasında bunların salgılanması bebekle ilgili istenmeyen durumların oluşmasına neden olabilir. Bu yüzden doğum anında anne adayının duyduğu ağrının dindirilmesi önemlidir. Anne adaylarının çoğu sancılardan doğal olarak korkmakta ve tıbbın sunduğu olanaklardan yararlanmak istemektedirler. İşte epidural anestezi bu amaçla geliştirilmiş ve yaygın olarak kullanılan güvenli bir yöntemdir. Amacı doğum eyleminin verdiği ağrıları tamamen dindirmek ya da en azından dayanılabilir bir seviyeye düşürmektir.Epidural anestezi nedir?Epidural anestezi ilk kez 1942 de doğum ağrılarını hafifletmek için hamilelerde kullanılmıştır. Anestezi uzmanlarının artması ve yeni ilaçların kullanımı ile gelişme göstermiş, son yıllarda doğum ağrısından kurtulmak isteyen annelere uygulanmaya başlanmıştır.Doğum sırasında ya da sezaryen operasyonunda ağrı hissini ortadan kaldırmak için kullanılan epidural anestezi, bölgesel anestezinin bir çeşididir. Bunun için ağrı tedavisinde uzmanlaşmış bir anestezist, bel hizasında omuriliği çevreleyen zarın dışındaki bölgeye lokal anestezi ilacını verir. Yaklaşık 10 dakika süren bu ilaç uygulaması ile vücudun alt yarısından ağrı sinyalini beyine götüren sinirlerde iletim durur ve ağrının kaynaklandığı bölgede ağrı duyulmaz. Ayrıca, bölgesel anestezi için kullanılan ilacın kan ile direkt ilişkisi olmadığı için bebeğe olan etkileri de minimaldir. Bu uygulama bebeği etkilemeksizin annede mükemmel ağrı kontrolü sağlar.Sadece doğumda değil bel seviyesi altında yapılan pek çok ana cerrahi girişim epidural anestezi eşliğinde yapılmaktadır. Ayak ve bacak ameliyatları, kalça protezi, fıtık onarımı, diz ameliyatları ve ameliyat sonrası ağrı kontrolünde de kullanılmaktadır. Epidural anestezi nasıl uygulanır?Tekniğin uygulanabilmesi için bir takım şartlar gereklidir. Bunlar: Annenin gönüllü olması Gebelik süresinin problemsiz geçmiş olması 38-42 haftalık gebelik olması Düzenli rahim kasılmaları Tek bebek olması Rahim ağzının 3-7 cm açılmış olması Bebeğin düz gelmesi (baş geliş olması) Tansiyon probleminin olmaması Annenin kullanılacak anestezik maddelere alerjisinin olmaması Uygulama bölgesinde enfeksiyon olmaması Nörolojik bir hastalık şüphesi olmaması Trombosit sayısı 100.000 altında olmamasıGirişimden önce anneye serum takılır, tansiyonu ölçülür. Anne ve bebeğin kalp sesleri monitörize edilir. İşlem anestezi uzmanının tercihine göre yan yatar ya da oturur pozisyonda yapılabilir. Enjeksiyon sırasında hareket etmemek gerekir. Önce belde anestezi uygulanacak bölge antiseptik bir ilaçla silinerek temizlenir ve iğnenin yapılacağı yer küçük bir iğne ile uyuşturulur. Ardından anestezist bir iğne aracılığı ile lokal anestezi ilacını omurilik zarının çevresine verir. Bu, doğum kanalının çevresinin uyuşmasını sağlar, doğum veya cerrahi işleme ait ağrı başka bir ilaca gerek kalmadan giderilir.Çok ince, yumuşak bir plastik tüp bu iğnenin içinden ilerletilir ve iğne geri çekilerek tüp burada bırakılır. Bu sayede tüpden gerektikçe ilaç verilerek uzun süreli ağrı kontrolü sağlanabilir. Yerinde kalmasını sağlamak için tüpün dışarıda kalan kısmı sırta bantlanır. İşlem bittikten sonra rahatsızlık duymadan sırtüstü yatılabilir. İlacın etkili olması için 20-30 dakika geçmesi gerekir. Uyuşukluğun derecesi kullanılan ilaca ve dozuna bağlıdır. Doğum ağrısını gidermek için düşük dozda ilaç verilir. Bu şekilde ağrı olmasa da kasılmalar hissedilir. Doz artırılarak sezaryen girişimi için de yeterli uyuşma sağlanabilir. Doğum veya sezaryen ameliyatı sonrası da ağrı olduğu taktirde tüpden sürekli olarak ilaç verilerek giderilebilir. Epidural anestezi uygulamasında en önemli nokta işlemi yapan anestezi uzmanının tecrübesidir.Epidural anestezinin avantajları nelerdir? Epidural anestezi bilinç kaybı olmaksızın tam ağrı kontrolü sağlar. Bu şekilde doğum süresince canlı ve uyanık kalınabilir. Epidural anestezi uygulanan hastalar, ağrı duymaksızın kaslarını hareket ettirebilirler. Bu şekilde ıkınarak, doğum olayına aktif olarak katılırlar. Enjeksiyon veya solunum yolu ile verilen ilaçlar bebeğinizin kanına da geçerek onu etkileyebilirken, bu yolla bebeğin etkilenmesi olasılığı çok azdır. Doğum sırasında forseps uygulaması veya dikiş atılması gerektiğinde bunların ağrısını duyulmaz. Bu yöntem ile, daha fazla ilaç verilerek sezaryan ameliyatı da yapılabilir. Genel anesteziye göre komplikasyon riski daha az olduğundan tercih edilir. Uygun zamanda takıldığında normal doğumun ilerlemesini hızlandırır.Epidural anestezinin yan etkileri nelerdir?Epidural anestezide risk zannedilenin aksine deneyimli uzmanlar tarafından yapıldığında son derece azdır. Bölgesel anestezi ile istenmeyen etkilerin gözlenmesi nadirdir. Ancak her tip anestezi uygulamasında olduğu gibi bölgesel anestezide de yan etki görülebilir. Anestezi uzmanının, epidural anestezi risklerini, faydalarını ve istenmeyen etkileri mutlaka anneye anlatılmalıdır. En sık görülen yan etki ani tansiyon düşmesidir. İlaca bağlı olarak görülen bu tansiyon düşmesinin yanında, bulantı ve sersemlik gibi tedavi edilebilir yan etkiler de görülebilir. Başağrısı ve kas ağrıları gibi hafif ve kısa süreli etkiler gelişebilir. Kullanılan ilaçlara bağlı olarak hafif alerjik bir reaksiyon gelişebilir ve hastada kaşıntı ortaya çıkabilir. Nadiren işlem sonrası idrar yapmada geçici zorluk görülebilir. Çok nadir olarak enfeksiyon gelişebilir. Felç çok çok nadiren görülen bir komplikasyondur.